Overwinteren in het water

Artikel - Overwinteren in het water

Overwinteren in het water
Doorvaren en besparen

Met de ontwikkeling die ons klimaat aan het ondergaan is komt de traditionele start en einde van het vaarseizoen steeds meer onder druk te staan. In november nog een weekend met 20 graden of een dichtgevroren haven eind april zijn misschien nog steeds uitzonderingen maar volgens de meeste deskundigen gaan die uitzonderingen steeds vaker voorkomen. Voor een bootbezitter kan dat een frustrerend moment opleveren. Prachtig vaarweer met een onttakelde boot op de kant. Noodzakelijk is dat niet. Verreweg de meeste boten zijn prima geschikt om, met een paar voorzorgmaatregelen tegen bevriezing, in het water te laten overwinteren. En mocht het wintervaren er toch niet van komen, de kosten van een walplaats, loods of kraan kun je aan iets anders besteden.

De ligplaats
Factoren die een ligplaats onveilig maken om in te vriezen zijn stroming, druk scheepvaartverkeer, sterk wisselende waterstanden of geen beschutting aan open water waardoor er kans op kruiend ijs is. Op de meeste jachthavens is dat niet van toepassing en kun je zonder bezwaar te water blijven. Probeer met collega-overwinteraars een telefoonnummer uit te wisselen. Wanneer er toch iets misgaat kun je sneller gewaarschuwd worden. Uiteraard houdt een havenmeester de boel ook in de gaten. Zo af en toe zelf even inspecteren is natuurlijk ook van belang.

Boottypes
Knik-, rond- of S-spant maakt met invriezen niet uit. De stelling dat alleen een rondspant dat kan omdat deze in ijs omhoog wordt gedrukt, klopt niet. Wanneer de ligplaats geschikt is, kan ook een knikspant de druk die een laag ijs rondom de boot kan opleveren gewoon weerstaan. Daarbij is er een behoorlijk lange en strenge vorstperiode nodig om de boot echt vast te leggen. Overdag zorgt ook een waterig winterzonnetje ervoor dat warmte wordt opgeslagen in de boot waardoor de romp een tijdlang vrij blijft van de ijsvloer. En zodra deze toch eens aansluit, wordt de boot rondom gelijkmatig gesteund, veel gelijkmatiger dan op de vier staanders van een bok op de wal.
Rompmateriaal doet er ook niet zoveel toe. Polyester, staal, aluminium of hout hebben wel hun eigen onderhoudsperikelen maar zeewaardig betekend nu eenmaal ook dat een beetje ijs geen probleem mag zijn.
Natuurlijk moet iedere boot uiteindelijk toch eens de kant op voor het verwijderen van aangroei, aanbrengen van anti-fouling of, wanneer het polyester is, eens goed te laten drogen zodat je het osmose spook niet al te nadrukkelijk uitnodigt. Op zoet water kun je volstaan met om de 2 a 3 jaar, 2 a 3 weken op de wal. Op zout water is de mate van aangroei wat eerder een snelheidsbelemmerend probleem.

Motoren
Een kapotgevroren motorblok of warmtewisselaar geeft een kostenpost van formaat die de bootverzekering in vrijwel alle gevallen niet zal dekken. Maar voorkomen is niet zo moeilijk. Laat de motor eerst warmdraaien. Daarna hang je de inlaatslang in een emmer met antivries en na een aantal liters is het koelsysteem van de motor vorstbestendig mits de koelvloeistof van een indirect koelsysteem dat ook nog is.
Met het blok op temperatuur kun je de olie dan nog vervangen. Nautische motorolie van Van Wees of Euroil heeft een dopingpakket wat gericht is op het opnemen van condens. Met verse olie weet je zeker dat gedurende maanden van stilstand de motor niet inwendig kan gaan oxideren. Natuurlijk kun je dan ook de impeller en filters de aandacht geven die ze verdienen maar dat is onderhoud en heeft met de strijd tegen bevriezing niet zoveel te maken. Eenzelfde punt is het aftoppen van de brandstoftank zodat ook hier condens en daarmee samenhangende bacteriegroei zoveel mogelijk beperkt wordt.
Van een saildrive wil nog wel eens beweerd worden dat deze niet in kan vriezen. Uit veel praktijkvoorbeelden blijkt juist dat het prima kan. Wel is het zo dat er olie moet worden ververst waar je alleen op de kant bijkomt. Ook het manchet waarmee de staart/boot verbinding wordt gedicht, moet regelmatig gecontroleerd worden.

Een watergesmeerde schroefas kan volgens sommige doctrines eveneens niet tegen vorst. De koker zou kapot kunnen vriezen. Maar ook dit komt in de praktijk van schade-experts weer niet voor.
Een hekdrive daarentegen is wel ongeschikt om in te laten vriezen. Deze krijg je niet voldoende uit het water getrimd. Zo half in het ijs geeft een kracht op de installatie die ongezond is. Ook een buitenboord kun je maar beter niet met de staart in bevroren water laten staan.

Afsluiters
Kogelafsluiters dienen vorstvrij gemaakt te worden. Ze kunnen kapotvriezen waarna het leed bestaat uit een afgeborrelde boot. Maar ook dit grote gevolg is niet moeilijk te voorkomen. Neem de slang los, blaas wat lucht erdoor en sluit de kraan. Doe dan een scheut antivries in de slang en open de afsluiter. Zodra dit wegvloeit sluit je de kraan weer en kan ze ertegen.
In een zelflozende kuip kan de afwatering onder de waterlijn uitkomen. In dat geval is een goede oplossing om een stuk slang met een kurk erin in de loospijp te hangen. Ijs drukt dan de slang in en niet de buis stuk.
In het interieur komen dan nog het toilet en watervoorziening aan bod. Van een toilet moeten uiteraard de afsluiters worden beschermd maar ook de pomp zelf. Hang net als bij de motor de inlaatslang in een emmer antivries en pomp dat door.
Wanneer de drinkwaterpomp een membraan heeft zoals de meeste, laat deze dan nog even droogdraaien.

Wanneer het toch misgaat en de vorst heeft toegeslagen voor er zo her en der antivries is toegepast, verwarm de boot dan zo rustig en gelijkmatig mogelijk. Een werkplaatskacheltje met een ventilator is daar goed voor geschikt. Door de flinke luchtverplaatsing komt warme lucht overal maar heeft deze niet zo’n hoge temperatuur. Hoe langzamer een bevroren motorblok of leiding ontdooit, hoe groter de kans dat dit zonder schade gebeurd.
Maak gebruik van een milieuvriendelijke antivries, bijvoorbeeld Sjippie antivries. Deze is volledig afbreekbaar waardoor de onvermijdelijke hoeveelheid die in het water weglekt niet belastend is.
Vergeet ook niet de procedure te herhalen wanneer er gevaren wordt. Uiteindelijk is het daarom te doen. Langer doorvaren, eerder weer opstarten tegen veel lagere kosten.


Facebook Comments "Overwinteren in het water"